De totale bevolking in Nederland groeit, het aantal ouderen neemt toe, Nederland vergrijst. In 2020 zal 19,6 % van de bevolking 65 jaar en ouder zijn tegen 15,3% in 2007. Dit betekent dat in 2020 in Nederland 3.282.585 mensen 65 jaar en ouder zijn. In 2007 waren dat er 2.502.157. Er zijn dus in 2020 ruim 750.000 meer ouderen dan in 2007. Ouder worden is niet zozeer een probleem als wel het percentage ouderen ten opzichte van de beroepsbevolking.
De genoemde vergrijzing zal waarschijnlijk leiden tot een stijging in de vraag naar en het gebruik van zorg. Naast een toename van het aantal ouderen is er ook sprake van een stijging van de levensverwachting. Deze veroudering leidt niet zo zeer tot een stijging van de kosten maar tot uitstel van de kosten. De kosten voor het laatste levensjaar zijn immers hoog. Er zijn dus steeds meer mensen op hogere leeftijd met complexe problematiek door meervoudige lichamelijke aandoeningen en afhankelijkheid. Steeds meer mensen maken gebruik van voorzieningen in de ouderenzorg.

Om zorg te dragen dat V&V-instellingen de stijgende zorgvraag het hoofd kunnen bieden heb ik in het kader van mijn MBA eindscriptie twee scenario’s ontworpen. Een maximaal scenario en een minimaal scenario.
In het maximale scenario wordt geschetst hoe de toegenomen zorgvraag in toom gehouden kan worden. Technologische en maatschappelijke ontwikkelingen spelen hierbij een belangrijke rol. De technologische ontwikkelingen zorgen ervoor dat mensen langer behandeld kunnen worden en dragen tevens bij aan nieuwe behandelmethoden. Daarnaast kan door technologische ontwikkelingen substitutie van activiteiten plaatsvinden waardoor de krapte op de arbeidsmarkt afneemt. De maatschappelijke ontwikkelingen richten zich meer op een veranderde leefstijl en het creëren van sociale netwerken door een toename van het aantal eenpersoonshuishoudens.
In het minimale scenario is het uitgangspunt dat er een paradigmashift plaatsvindt van zorg naar gezondheid. V&V-organisaties richten zich niet meer op de zorgvraag maar juist op de ondersteuning van de gezondheid van de cliënt. Dit betekent een afname van de zorgvraag en vraagt een andere kijk van V&V-organisaties. In dit scenario spelen vooral politieke ontwikkelingen een rol. De nadruk komt te liggen bij de eigen verantwoordelijkheid en zelfredzaamheid van de cliënt. De emancipatie van de cliënt zet door en de service voor de klant wordt steeds belangrijker.

De beide scenario’s zijn in het veld bij zorgbestuurders getoetst. Alvorens ze naar de scenario’s te vragen is de vraag gesteld hoe de ouderenzorg er in de toekomst uit ziet. Volgens de respondenten is er sprake van een verschuiving naar ondersteuning thuis, ofwel naar zorg in de eigen omgeving. Ouderen blijven langer zelfstandig wonen en ontvangen daar de zorg. Wonen en zorg wordt steeds verder gescheiden. Er komt ook een grotere scheiding tussen eenvoudige en luxe woonvormen. De cliënt wordt veeleisender. Er komt meer nadruk op hotelfuncties en services.
Daar tegenover staat dat volgens de ondervraagde zorgbestuurders er in 2015 sprake is van een beperkter basispakket met daarnaast pluspakketten voor diegene die dat kunnen en willen betalen. Het basispakket is soberder geworden ten opzichte van 2009.
Over de gevolgen voor de V&V-instellingen zijn de respondenten het op grote lijnen met elkaar eens. V&V-organisaties dienen te investeren in kleinschalige woonvormen met individueel gerichte zorg. Er moet echt geluisterd worden naar de klant en de zorg wordt cliëntvriendelijker, cliëntgerichter en met meer respect uitgevoerd. Dit betekent een cultuuromslag voor medewerkers die zich meer op service dan op zorg moeten richten. V&V-organisaties worden gedwongen marktgerichter te opereren met aandacht voor hun klantgroepen.

Vervolgens zijn de zorgbestuurders bevraagd op elementen uit beide scenario’s. Hieruit komt naar voren dat bestuurders zowel elementen uit het scenario over het in toom houden van de stijgende zorgvraag als het scenario met de paradigmashift naar gezondheid herkennen. Echter wanneer doorgevraagd wordt naar de betekenis voor V&V-instellingen blijkt dat zorgbestuurders geneigd zijn activiteiten te ondernemen die zich richten op het beheersen van de zorgvraag. Dit terwijl het juist van belang is om zich te gaan richten op gezondheid en de servicemarkt.

Geconcludeerd kan worden dat het minimale scenario het meest waarschijnlijk wordt geacht door de ondervraagde bestuurders,  maar dat teruggevallen wordt in gedrag wat behoort bij het maximale scenario, het in toom houden van de toegenomen zorgvraag. Voor V&V-organisaties is het dus van belang om de beleidsvorming te richten op het minimale scenario, zich richten op de gezondheid van de cliënt in plaats van de zorgvraag. Er moet in elk geval worden voorkomen dat vervallen wordt in gedrag passend bij het in toom houden van de zorgvraag.

1 Reactie » | Permanente link

Een weg met hindernissen zo kun je mijn MBA-opleiding beschrijven. Nu ik dit zo typ en het allemaal de revue eens laat passeren waren er eigenlijk niet veel hindernissen. Alleen wat vertragende factoren. De vakken doorliep ik glansrijk in anderhalf jaar. Niets mis mee.
Toen het plan van aanpak afstudeerscriptie opstellen ging ook nog wel redelijk binnen de planning en vervolgens liet ik het varen.

Zoals veel mensen die een MBA-opleiding beginnen wisselde ik van baan en ik zat redelijk rap vol in de opdrachten. Leuk dat studeren, maar geld verdienen was net iets belangrijker. Toen keek het volgende life-event om de hoek: trouwen.Dus daar ging alle tijd en energie heen. Niet dat trouwen veel tijd kost maar het was het volgende excuus om de eindscriptie weer wat op te schuiven.

Na het trouwen even bijkomen en toe werd ik partner bij C3 en weer schoof de eindscriptie wat naar achteren, totdat er een definitieve deadline gesteld werd, de zomer van 2009. Inmiddels zwanger van Ella en half mei uitgerekend bedacht ik dat de eindscriptie een mooi doel was in mijn verlofperiode.

Ella zag op 15 mei het levenslicht en de deadline van 1 augustus kwam met rasse schreden dichterbij. Want weliswaar de hele dag thuis en “niks” te doen. Het was toch wel even schakelen “ineens” een baby in huis. Even overwoog ik om de eindscriptie aan de wilgen te hangen. Maar ja, dat past niet in mijn woordenboek: opgeven en al helemaal niet als de finishlijn in beeld is.

Dus tussen alle voedingen en luiers door, heb ik hard gewerkt om de scriptie tot een goed einde te brengen en dat is gelukt. Vanmiddag mocht ik mijn boekwerk komen verdedigen en met succes: de eindbeoordeling was een 8. Het heeft even geduurd, het kostte al met al wat energie, wellicht maakt dat het euforische gevoel: GELUKT! Vanaf heden staat er MBA achter mijn naam.

En waar die scriptie over ging? De ouderenzorg in 2015 maar daarover later meer.

1 Reactie » | Permanente link

Voor mijn afstudeersciptie houd ik mij bezig met de zorgvraag aan ouderenzorginstellingen in 2015. Zo kijk ik ook naar sekseverschillen in de zorgvraag. Bestaan er verschillen trussen mannen en vrouwen?

Vrouwen leven langer dan mannen, maar de gezonde levensverwachting is ongeveer gelijk.  Daarnaast lijden vrouwen vaker aan meerdere ziekten tegelijk en bovendien leven zij daar langer mee. Over het algemeen komen chronische aandoeningen meer voor bij vrouwen. Chronische ziekten zijn per definitie blijvend, maar de mate waarin ze tot beperkingen leiden, varieert wel.
De ervaren gezondheid is weliswaar subjectief maar blijkt ook een goede voorspeller voor het gebruik van gezondheidszorgvoorzieningen. Vrouwen voelen zich over het algemeen minder gezond dan mannen.

Vrouwen verliezen vaker hun partner en worden vaker ziek dan mannen. Vrouwen gebruiken dan ook meer zorg dan mannen. Het verschil hangt uiteraard samen met de zorg rondom zwangerschap en geboorte maar is daarnaast ook het gevolg van de hogere levensverwachting van vrouwen. Bovendien zijn vrouwen vaker alleenstaand en doen daardoor een groter beroep op formele ouderenzorg.

Bij mannen wordt verlies van kwaliteit van leven veroorzaakt door: hart- en vaatziekten en chronische bronchitis. Oudere vrouwen roken minder vaak en drinken minder alcohol dan oudere mannen.
Bij vrouwen spelen juist artrose, gezichtsverlies en hartziekten een rol.

Personen die enkelvoudige huishoudelijke verzorging vragen zijn vaker vrouw.

Geen reacties » | Permanente link

Armoede staat een goede gezondheid vaak in de weg. En andersom: een slechte gezondheid houdt armoede in stand. Een slechte gezondheid laat het immers minder goed toe om te werken.
Een oudere met beperkingen is kwetsbaar wanneer het inkomen laag is en wanneer het sociale netwerk geen compensatie kan bieden.

Een lagere opleiding gaat doorgaans gepaard met een lager inkomen. Groepen met lagere inkomens wonen vaak in minder gezonde woningen, minder aantrekkelijke buurten, werken in de gevaarlijkste beroepen, hebben minder beschikking over gezonde producten (veilige auto’s en gezonde voeding) en minder gelegenheid tot stoom afblazen. Bovendien verkeren ze vaak in moeilijker leefomstandigheden dan de welgestelde Nederlanders, ze hebben minder controle over eigen leven of werk, meer dagelijkse beslommeringen, ongunstigere verhouding tussen en inspanningen en (materiële) beloning, meer ingrijpende levensgebeurtenissen (scheiding en overlijden dierbaren). Dit resulteert uiteindelijk vaak in een ongezondere leefstijl (tabaksgebruik, verslavingsproblemen, ongezonde voedingsgewoonten).

Mensen met een laag inkomen bezoeken bovendien vaker de huisarts maar meer nog kennen zij een fors verhoogde frequentie van ziekenhuisopnamen (100%). Daarnaast is zowel het geneesmiddelengebruik als het bezoek aan de specialist bij lagere inkomensgroepen aanzienlijk hoger dan bij hogere inkomensgroepen (ca. 35%). Inkomen heeft dus zeker een zelfstandige invloed op de zorgconsumptie.

1 Reactie » | Permanente link

Deze week zit ik weer vol in de boeken voor mijn afstudeerscriptie, de invloed van demografische factoren op de zorgvraag. Ik verdiep me daarvoor onder andere in boeken van het SCP. Deze week zijn de “Rapportage ouderen 2006” en “Gezondheid en welzijn van allochtone ouderen” aan de beurt. En verbazing valt mij ten deel:

In de Rapportage ouderen 2006 valt te lezen:
“Het persoonsgebondenbudget (PGB) is sinds 1995 een alternatief voor de zorg in natura, de thuiszorg. Opvallend is dat tien jaar na de invoering 45% van de ouderen met matige of ernstige lichamelijke beperkingen niet op de hoogte is van het bestaan van pgb’s.”

En in Gezondheid en welzijn van allochtone ouderen:
Allochtonen, met name Turken en Marokkanen, beschikken nauwelijks over de hulp van thuiszorg. Er worden hiervoor een aantal oorzaken genoemd:
• Onbekendheid met voorzieningen
• Grotere beschikbaarheid van mantelzorg
• Aanbod spoort niet met de zorgvraag
• Eigen bijdrage
Aan niet-gebruikers is gevraagd of ze bekend zijn met de thuiszorg. Lang niet iedereen blijkt op de hoogte te zijn van het bestaan van deze voorziening. Zo is slechts 65% van de Turken van 55 jaar en ouder bekend met de thuiszorg. Een kwart van de Marokkaanse vrouwen en Marokkaanse mannen van 65 jaar en ouder zijn niet vertrouwd met het begrip thuiszorg. Autochtone ouderen zijn wel bekend met de thuiszorg. Maar of ze dan meteen ook weten hoe ze die moeten aanvragen?

Ofwel het fenomeen thuiszorg geniet dan nog wel (enige) bekendheid, al laat die te wensen over bij allochtonen. PGB is nog geen alom bekend begrip. Dat zijn dingen die ik bijzonder vind, waar ik me over verbaas. Ik zit me dan ook af te vragen of dat alleen onder ouderen zo is. Of zou mijn sociale omgeving ook niet weten wat PGB is? Zou mijn omgeving eigenlijk weten hoe je thuiszorg aanvraagt? Wat het CIZ is en wat het RIO?
Tijd voor een klein onderzoekje. Ik zal u op de hoogte houden van de resultaten.

1 Reactie » | Permanente link